De beste kans om edelherten te horen burlen op de Veluwe heb je in het eerste uur na zonsopkomst en het laatste uur voor en na zonsondergang. Eind september en begin oktober betekent dat ruwweg tussen 7.15 en 8.30 uur 's ochtends en tussen 18.45 en 20.00 uur 's avonds. Midden op de dag is het in het bos meestal stil: de herten liggen dan te herkauwen in dekking en komen pas weer in beweging als het licht zachter wordt.
Waarom juist deze weken?
De burlperiode, de bronsttijd van het edelhert, loopt op de Veluwe grofweg van half september tot half oktober. De piek valt meestal in de laatste week van september en de eerste week van oktober. In die periode verzamelen de mannetjes, de herten, een groep hindes om zich heen en verdedigen die tegen rivalen. Het burlen is een diep, langgerekt gebrul dat vaak over honderden meters te horen is. Het is een waarschuwing aan andere mannetjes en tegelijk een manier om indruk te maken op de hindes.
Het weer speelt mee. Na een koude, heldere nacht met wat nevel boven de heide zijn de herten doorgaans actiever dan op een warme, winderige avond. Wie een paar dagen speling heeft, kan dus beter op het weerbericht letten dan vastzitten aan één datum.
Ochtend of avond: wat werkt beter?
Beide momenten zijn goed, maar ze voelen anders. De ochtend heeft als voordeel dat er minder mensen op pad zijn en dat het geluid in de koele, stille lucht ver draagt. Je moet dan wel in het donker vertrekken, want je wilt op je plek zijn vóór het licht wordt. De avond is praktischer voor wie met kinderen gaat of van ver komt, maar op populaire plekken is het dan drukker. Houd er rekening mee dat het na zonsondergang snel donker wordt in het bos; een zaklamp met rood licht is handig voor de terugweg.
Hoe lang moet je wachten?
Reken op minimaal een uur stilzitten. Soms hoor je al na tien minuten het eerste gebrul, soms blijft het lang stil en barst het pas los als je bijna wilt opstappen. Warme kleding, een zitkussen en een thermosfles maken dat uur een stuk aangenamer.
Waar ga je luisteren?
Een groot deel van de Veluwe is in de burltijd deels afgesloten om de dieren rust te geven. Dat is geen bezwaar, want er zijn speciale wildobservatieplaatsen en uitkijkposten waar je zonder verstoring kunt kijken en luisteren. Bekende gebieden zijn Nationaal Park De Hoge Veluwe, het Deelerwoud bij Rheden en delen van het Kroondomein rond Het Loo. Controleer vooraf bij de beheerder welke paden open zijn en of er openingstijden gelden, want die kunnen in deze weken afwijken van de rest van het jaar.
Blijf altijd op de paden en achter de afrastering. Een burlend mannetje zit vol adrenaline en kan onvoorspelbaar reageren. Afstand houden is dus niet alleen goed voor de dieren, maar ook voor jezelf.
Zo vergroot je je kans
Stilte is het belangrijkste. Praat fluisterend, zet je telefoon op stil en draag kleding die niet ritselt. Kies bij voorkeur een plek met de wind in je gezicht, zodat de herten je niet ruiken. Een verrekijker met een goede lichtsterkte, bijvoorbeeld 8x42, helpt enorm in de schemering. Wie foto's wil maken, doet er goed aan de flitser uit te zetten: die schrikt de dieren af en levert in het donker toch weinig op.
Ga je dit jaar nog op pad, dan zit je met de komende twee weken precies goed. Plan een ochtend en een avond, want de ene keer is het muisstil en de andere keer galmt het hele bos. Juist dat onvoorspelbare maakt een burlwandeling op de Veluwe elke keer weer de moeite waard.
