Haaien bij Zakynthos zie je als snorkelaar of bootpassagier in de praktijk niet. De haaiensoorten die in de Ionische Zee leven, zoals blauwe haaien, doornhaaien en kleine kathaaien, houden zich op in diep water ver uit de kust en mijden mensen. Wat je onder water en vanaf de boot wél ziet, zijn onechte karetschildpadden (Caretta caretta), die in de baai van Laganas nestelen en regelmatig aan de oppervlakte komen om adem te halen, scholen kleine vissen rond de rotsen, zeebrasems, murenen in spleten, af en toe een octopus en met wat geluk dolfijnen naast de boot. Bij de grotten aan de westkust leven monniksrobben, al laten die zich zelden zien. Snorkelen en bootjes varen bij Zakynthos is dus veilig; de reële aandachtspunten zijn zee-egels op de rotsen, af en toe kwallen en vooral het drukke bootverkeer in de zomer. Wie een haai hoopt te spotten, moet naar het aquarium; wie schildpadden wil zien, zit op Zakynthos precies goed.
Wat zie je echt als je snorkelt bij Zakynthos?
De onderwaterwereld rond Zakynthos is helder en rotsachtig, met zichtdieptes die in de zomer vaak tientallen meters halen. Dicht bij de kust zie je vooral kleine vissen: zeebrasems, lipvissen, pieterman-achtige bodemvissen en scholen zilverkleurige jonge vis die in de zon flitsen. Tussen de rotsen zitten murenen, kleine baarzen en soms een octopus die zich meteen verstopt. Op de zandbodem liggen zeesterren en zee-egels, dus waterschoenen zijn geen overbodige luxe.
De ster is de onechte karetschildpad. In de baai van Laganas, bij Kalamaki en rond het eilandje Marathonisi kun je er bij rustig weer een tegenkomen terwijl hij graast op zeegras of omhoog komt om te ademen. Blijf op afstand, achtervolg hem niet en raak hem nooit aan; het gebied is een nationaal zeepark met strikte regels. Meer over de soort staat op Wikipedia.
Welke haaien leven er dan wel in de Ionische Zee?
De Middellandse Zee kent enkele tientallen haaiensoorten, maar de meeste zijn klein, leven op de bodem of ver uit de kust en zijn door visserij zeldzaam geworden. Blauwe haaien zwemmen in open water, doornhaaien en kathaaien op diepere bodems. Grote soorten als de witte haai komen in de Middellandse Zee voor, maar bevestigde waarnemingen rond de Griekse eilanden zijn schaars en vrijwel altijd ver op zee door vissers. Voor de snorkelaar op een meter of drie diepte bij een strand zijn ze geen factor. De IUCN houdt de status van deze soorten bij; veel ervan staan als bedreigd op de rode lijst.
Welke boottochten zijn de moeite waard?
Vanuit de havens van Zakynthos-stad, Agios Nikolaos, Porto Vromi en Laganas vertrekken dagelijks boten. De bekendste tocht gaat naar Navagio, het scheepswrakstrand, en de Blauwe Grotten aan de noordkant. Daar zwem je in diepblauw water bij de rotsen; het is het mooiste snorkelwater van het eiland, maar ook het drukst. Kies een vroege boot of een kleinere groep.
- Schildpadtochten in de baai van Laganas, vaak met glazen bodem. Korte ritjes, goede kans op een schildpad, weinig snorkelen.
- Navagio en Blauwe Grotten vanaf de noordkust. Lange dag, spectaculair, veel boten.
- Keri-grotten en Marathonisi vanaf de zuidwestpunt. Grotten, helder water en meestal rustiger.
- Eigen bootje huren bij Keri of Agios Nikolaos: zonder vaarbewijs mogelijk bij kleine motorbootjes, ideaal om zelf een baai te kiezen.
Informatie over het eiland en het zeepark vind je bij Visit Greece.
Waar zijn de beste snorkelplekken?
Aan de zuid- en oostkant zijn de stranden zandig en ondiep, prettig voor beginners en kinderen, maar met minder te zien. Voor vis en rotsen ga je naar de west- en noordkust, of naar de rotsige uiteinden van stranden als Porto Limnionas, Porto Roxa, Xigia en Makris Gialos. Bij Keri en Marathonisi is het water helder en zie je schildpadden en grotten. Vanaf de boot bij Navagio en de Blauwe Grotten is het zicht het diepst en het water het blauwst. Neem altijd een snorkelboei of een felgekleurde tas mee zodat boten je zien.
Hoe snorkel en vaar je veilig?
Het grootste risico bij Zakynthos is niet een dier, maar een boot. In de zomer varen er honderden speedboten, jetski's en excursieboten, en een snorkelaar is vanaf het water lastig te zien. Blijf binnen de boeien van de zwemzone, snorkel niet in havens of vaargeulen en gebruik een signaalboei als je verder gaat. Verder: waterschoenen tegen zee-egels, uit het water bij kwallenwaarschuwingen en nooit alleen bij de grotten aan de westkust met deining.
Voor het zeepark gelden regels om de schildpadden te beschermen: snelheidslimieten voor boten, gesloten stranden na zonsondergang en afstand houden van de dieren. Organisaties als het Wereld Natuur Fonds werken aan bescherming van zeeschildpadden en haaien in de Middellandse Zee. Praktische reisinformatie over Griekenland, zoals reisdocumenten en zorg, vind je op rijksoverheid.nl.
Wanneer heb je de beste kans op schildpadden en helder water?
In de vroege ochtend is het water het rustigst en zijn er nog weinig boten; dat is het moment voor de beste zichtdiepte en de grootste kans op een schildpad aan de oppervlakte. Het nestseizoen loopt door de zomer, en in de nazomer komen de jonge schildpadjes uit. Voor snorkelen zijn juni, september en begin oktober ideaal: het water is warm, het is minder druk en de zee is meestal kalm. Wie in de winter komt, vindt een leeg eiland en koud water; de boottochten liggen dan stil. Haaien zul je in geen enkel seizoen zien, en dat is bij Zakynthos gewoon hoe het hoort.
